ถ้าใครเป็นโรคภูมิแพ้ คงเลี่ยงไม่ได้ที่ต้องกินยาแก้แพ้เป็นประจำ หรือในบางคนกินยาแก้แพ้เพื่อช่วยในการนอนหลับเป็นประจำ แบบนี้จะเป็นปัญหาอะไรหรือเปล่า อย่างท่านที่ inbox มาก็กินแทนยานอนหลับเป็นประจำ แต่ก็กังวลว่า กินไปนานๆจะมีผลข้างเคียงอะไรไหม จะสะสมในร่างกาย เป็นอันตรายต่อตับ/ไตหรือเปล่า คาดว่าหลายคนก็น่าจะสงสัยอะไรแบบนี้เหมือนกัน จึงขอเขียนเป็นบทความนี้ขึ้นมาเลยนะคะ

ยาแก้แพ้คืออะไร

ยาแก้แพ้เป็นภาษาที่คนทั่วไปใช้นั้น หมายถึง ยาในกลุ่มแอนตี้ฮีสตามีน (Antihistamine) แปลเป็นภาษาบ้านๆคือ เป็นยาในกลุ่มที่ยับยั้งการทำงานของฮีสตามีน ซึ่งฮีสตามีนเป็นสารตัวหนึ่งในร่างกาย พอร่างกายเจอสิ่งแปลกปลอมที่แพ้ เจ้าฮีสตามีนก็จะถูกหลั่งออกมาในปฏิกริยาการเกิดภูมิแพ้ ซึ่งจะทำให้เราเกิดอาการได้ตั้งแต่ เกิดผื่นแพ้, น้ำมูกไหล, คัดจมูก ชื่อที่เรียกเวลาเกิดอาการเหล่านั้นก็จะแตกต่างกันออกไป เช่น แพ้อากาศ, โรคภูมิแพ้, ผื่นภูมิแพ้, ลมพิษ รวมถึงแพ้เครื่องสำอางด้วย ดังนั้นยาที่ไปยับยั้งการทำงานของฮีสตามีนจึงไประงับอาการเหล่านี้ด้วย อย่างไรก็ตามอาการเหล่านี้มักเป็นๆหายๆ ตราบใดที่เรายังไม่รู้ว่าเราแพ้อะไร และยังสัมผัสกับสิ่งที่แพ้นั้นอยู่ ทำให้เรามักต้องกินยาเหล่านี้ต่อเนื่องเป็นประจำ

อย่างไรก็ตามสารที่เกี่ยวข้องกับอาการแพ้ ไม่ได้มีแค่ ฮีสตามีนเท่านั้น ยังมีสารอีกหลายตัวเช่น leukotriene และอื่นๆอีกมากมาย ดังนั้นยาแก้แพ้ จึงไม่สามารถรักษาหรือบรรเทาอาการแพ้ได้ทุกชนิด

ยาแก้แพ้มีกี่ชนิด

ยาแก้แพ้แบ่งเป็น generation หลาย generation อย่างไรก็ตาม เพื่อให้เข้าใจง่ายๆ มันจะแบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ คือ กลุ่มที่ง่วงมาก กับ กลุ่มที่ง่วงน้อย

กลุ่มที่ง่วงมาก

ยาในกลุ่มได้แก่ยา Chlorphenamine, Brompheniramine, Triprolidine, Diphenhydramine, Dimenhydrinate, Pheniramine, Hydroxyzine, Promethazine เป็นต้น ยาในกลุ่มนี้เป็นยากลุ่มแรกๆ มีผลข้างเคียงมากกว่ากลุ่มอื่นๆ อาการข้างเคียงที่พบได้บ่อยคือ ง่วงนอนมาก, ปากแห้ง, คอแห้ง, ปัสสาวะลำบาก จึงไม่ควรใช้ร่วมกับยากลุ่มอื่นที่มีฤทธิ์กดประสาท รวมถึงไม่ควรขับรถ หรือทำงานกับเครื่องจักร อย่างไรก็ตาม ยากลุ่มนี้ก็มีข้อดีคือ ด้วยความที่มันมีฤทธิ์ทำให้ง่วง ทำให้เอามาใช้ช่วยในการนอนหลับได้ (ตัวอย่างเช่น บางคนเวลาเป็นภูมิแพ้มีผื่นขึ้นคันมากก็จะหลับยากนิดนึง ยาในกลุ่มนี้ก็จะมีข้อดีจากอาการข้างเคียงก็จะช่วยให้หลับง่ายขึ้น) นอกจากนี้ยังลดน้ำมูก และทำให้จมูกแห้งได้ดีกว่ายากลุ่มง่วงน้อย

กลุ่มที่ง่วงน้อย

ยากลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่พัฒนาต่อมาจากยากลุ่มที่ง่วงมาก โดยพัฒนาให้ตัวยาผ่านเข้าสู่สมองน้อยลง ทำให้ง่วงน้อยลง หรือไม่ง่วงเลยในบางคน ยาในกลุ่มนี้ เช่น Cetirizine, Loratadine, Levocetirizine, Desloratadine, Fexofenadine เป็นต้น ข้อดีของยากลุ่มนี้คือมีอาการข้างเคียงน้อยกว่ายาในกลุ่มแรก และออกฤทธิ์ได้นานกว่า อย่างไรก็ตาม ยาในกลุ่มนี้มักจะออกฤทธิ์ช้ากว่ายาในกลุ่มแรก และยังลดน้ำมูก สู้ยาในกลุ่มแรกไม่ได้

กินยาแก้แพ้ติดต่อกันนานๆ จะเป็นอะไรไหม

ข้อมูลการศึกษาเกี่ยวกับการใช้ยาแก้แพ้ติดต่อกันนานๆในระยะยาวยังมีไม่มากเท่าไรนัก แต่ก็ค่อนข้างชี้ชัดไปในทางเดียวกันว่า เพิ่มโอกาสการเกิดปัญหาเรื่องความจำ (cognitive impairment), สมองเสื่อม (dementia), อัลไซเมอร์ (alzheimer) เนื่องจากฤทธิ์ anticholinergic ของตัวยาแก้แพ้

ถ้าจำเป็นต้องกินยาแก้แพ้ติดต่อกันนานๆ ต้องทำอย่างไร

หากจำเป็นต้องใช้ต่อเนื่องกันนานๆจริงๆ ให้เลี่ยงไปใช้กลุ่มที่ง่วงน้อย (Cetirizine, Loratadine, Levocetirizine, Desloratadine, Fexofenadine) เนื่องจากมีฤทธิ์ anticholinergic น้อยกว่าในกลุ่มแรก จึงลดโอกาสการเกิดปัญหาที่กล่าวไว้ได้ อย่างไรก็ดี การดูแลรักษาสุขภาพ การค้นหาและการหลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้และปัจจัยกระตุ้นต่างๆ ก็ยังเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการรักษาอาการภูมิแพ้ และยังลดการใช้ยาไปได้มาก หรืออาจไม่ต้องรับประทานยาอีกเลย

อ้างอิง

บทความเรื่อง Long-term antihistamine therapy revisited โดย Natasha Smith และคณะ

โดยส่วนตัว Jaslyn เอง ฉีดวัคซีน HPV แล้วค่ะ เพื่อเป็นการลดความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งปากมดลูก ถึงแม้จะไม่สามารถป้องกันได้ 100% แต่เรียกว่า ลดความเสี่ยงในการเกิดลงไปได้เยอะมากๆ ซึ่งถือว่าคุ้มค่าค่ะ เมื่อเปรียบเทียบกับการที่เราอาจจะป่วย และต้องใช้เวลารวมถึงค่าใช้จ่ายในการที่ต้องรักษาโรคมะเร็งในอนาคต ที่เขียนเรื่องนี้ เพราะ คิดว่าเป็นเรื่องสำคัญที่สาวๆทุกคน ต้องตระหนักในการดูแลสุขภาพตัวเองค่ะ

ก่อนอื่น Jaslyn จะพาทุกคนไปรู้จักเกี่ยวกับมะเร็งปากมดลูกก่อนค่ะ

มะเร็งปากมดลูก มักพบในผู้หญิงที่อายุ 30 ปีขึ้นไป โดยมะเร็งชนิดนี้จะเกิดขึ้นในชั้นของเยื่อบุผิวปากมดลูก เริ่มต้นจากเซลล์บางเซลล์เกิดการกลายตัว เป็นเซลล์ที่มีความผิดปกติ แล้วเกิดการเจริญลุกลามเรื่อยๆ จนกลายเป็นก้อนมะเร็ง ซึ่งจากความผิดปกติเริ่มต้น จนกลายเป็นมะเร็งกินระยะเวลานาน 5-10 ปี

หากตรวจพบในระยะเริ่มต้นก่อนมะเร็งก็จะสามารถรักษาให้หายได้ค่ะ เปรียบเสมือนการตัดตอนเซลล์นั้นๆก่อนจะลุกลาม ดังนั้น จึงมีคำแนะนำให้ ผู้หญิงที่อายุ 25 ปี ขึ้นไปเริ่มไปตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกค่ะ ส่วนในผู้หญิงที่ไม่เคยมีเพศสัมพันธ์มาก่อน แนะนำให้ไปตรวจเมื่ออายุ 30 ปีขึ้นไป และตรวจติดตามทุก 1-2 ปี ค่ะ

อะไรคือ ตัวการ ให้เกิดมะเร็งปากมดลูก

จากการศึกษาต่างๆ เค้าพบว่า มะเร็งปากมดลูกเกือบทั้งหมดเกิดจากการติดเชื้อไวรัส ชนิดหนึ่ง ที่ชื่อว่า Human Pappiloma Virus หรือ เรียกย่อๆ ว่า HPV ซึ่งมีอยู่ราวๆ 40 สายพันธุ์ ที่ถูกค้นพบแล้ว แต่จะแบ่งเป็น 2 กลุ่มหลัก

1. High Risk HPV
   กลุ่มนี้เป็นสายพันธุ์ที่ติดเชื้อแล้วมักทำให้เซลล์ผิดปกติกลายเป็นมะเร็ง ได้แก่ สายพันธุ์ 16, 18 (สองสายพันธุ์นี้พบได้บ่อยสุด), 31, 33, 45
2. Low Risk HPV
   กลุ่มนี้เป็นสายพันธุ์ที่ติดเชื้อแล้วไม่ทำให้เกิดมะเร็ง แต่ทำให้เกิดโรคหูดหงอนไก่ ได้แก่ สายพันธุ์ 6 และ 11

เจ้าเชื้อไวรัส HPV จะเข้าไปที่เซลล์เยื่อบุผิวปากมดลูก และแทรกชิ้นส่วน DNA ไวรัส ลงไปใน DNA ของเซลล์เยื่อบุผิว ทำให้เซลล์กลายเป็นเซลล์ที่ผิดปกติ เกิดการเจริญเติบโตแบ่งเซลล์มากมาย แบบแบ่งไม่หยุด และเกิดเป็นมะเร็งในที่สุด!!!

แล้วจะฉีดวัตซีนป้องกันดีมั๊ย? จะฉีดวัคซีนตัวไหนดี? ต่างกันยังไง?

ในปัจจุบันการแพทย์มีความเจริญก้าวหน้า จนเรามีวัคซีนป้องกันเชื้อไวรัส HPV แล้วค่ะ ซึ่งเป็นวัคซีนแบบฉีดเข้ากล้ามเนื้อ ที่มีประสิทธิภาพสูง และอาการข้างเคียงค่อนข้างน้อย มีการใช้มาแล้วราวๆสิบปี ทั่วโลก ในท้องตลาดปัจจุบันมี 2 ยี่ห้อ คือ

1. Cervirax
   วัคซีนตัวนี้ จะสามารถป้องกันได้ 2 สายพันธุ์ คือ 16 และ 18 ซึ่งเป็นไวรัส HPV กลุ่มเสี่ยงสูง และพบบ่อยว่าเป็นสาเหตุให้เกิดมะเร็ง ฉีด 3 ครั้ง ที่ 0,1,6 เดือน
2. Gardasil
   วัคซีนตัวนี้สามารถป้องกันได้ 4 สายพันธุ์ คือ 16, 18 และ เพิ่ม 6, 11 ที่เป็นสาเหตุให้เกิดโรคหูดหงอนไก่ (เป็นกลุ่มความเสี่ยงต่ำที่ทำให้เกิดมะเร็ง) ตัวนี้มีการศึกษาในเด็กผู้ชายด้วย จึงสามารถฉีดให้ได้ทั้งในเพศหญิง และชาย ฉีด 3 ครั้ง ที่ 0,2,6 เดือน ราคาคอร์สฉีดจะสูงกว่าราวๆ 2 พัน

นอกจาก HPV จะเป็นสาเหตุของการเกิดมะเร็งปากมดลูกได้แล้ว ยังพบว่าเป็นสาเหตุให้เกิด มะเร็งทวารหนัก อวัยวะเพศภายนอกช่องคลอด และมะเร็งช่องปาก ได้ด้วย

9 ข้อควรรู้ เกี่ยวกับการฉีดวัคซีน HPV

1. อายุที่เหมาะสมในการฉีดวัคซีน คือ 9-26 ปี ทั้ง ชายและหญิง เพราะเป็นช่วงอายุที่ร่างกายตอบสนองต่อวัคซีนได้ดี สามารถสร้างภูมิคุ้มกันได้ดี (องค์การอนามัยโลก แนะนำการฉีดวัคซีน HPV ทั้งในเด็กผู้หญิง และผู้ชาย)
2. การติดเชื้อ HPV มักไม่แสดงอาการ จะทราบต่อเมื่อตรวจภายในแล้วพบเซลล์เยื่อบุมดลูกมีความผิดปกติ หรือใช้วิธี Liquid-based cytology ตรวจหาเชื้อไวรัส ดังนั้นมะเร็งปากมดลูกจึงเป็นมะเร็งชนิดเดียวที่สามารถป้องกันได้ก่อนลุกลามโดยการตรวจภายในเป็นประจำ ทุก 1-2 ปี
3. ประสิทธิภาพในการป้องกันการเกิดโรคระยะก่อนเป็นมะเร็ง เกือบ 100% ปัจจุบันตั้งแต่อนุมัติให้มีการฉีดวัคซีน ยังไม่มีการเรียกกลับไปฉีดกระตุ้นภูมิคุ้มกัน และมีแนวโน้มว่า การฉีด 3 เข็ม จะสามารถสร้างภูมิคุ้มกันไปตลอดชีวิต
4. ผู้ที่ไม่เคยมีเพศสัมพันธ์มาก่อนสามารถฉีดได้เลย, ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์มาแล้ว ต้องตรวจภายในก่อน หากตรวจแล้วไม่มีการติดเชื้อ HPV มาก่อนก็ฉีดได้ หากมีรอยโรคของสายพันธ์เดียว ก็ยังควรฉีดเพื่อป้องกันการติดสายพันธ์อื่นในภายหลัง
5. วัคซีน HPV ต้องฉีด 3 เข็ม ภายในระยะเวลา 6 เดือน
6. ฉีดวัคซีนบริเวณกล้ามเนื้อหัวไหล่ ไม่เจ็บมาก (ความเห็นส่วนตัว พยาบาลใจดี ^^) อาการข้างเคียงที่มีการรายงาน ไม่รุนแรง เช่น เจ็บบริเวณรอยเข็ม ไข้ ครั่นเนื้อครั่นตัว พบผู้แพ้วัคซีนน้อย
7. แม้ฉีดวัคซีนป้องกัน HPV แล้ว ยังควรตรวจภายในเพื่อติดตามการเกิดมะเร็งปากมดลูกทุกๆ 2 ปี
8. ถุงยางอนามัย ไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อ HPV ได้ 100%
9. HPV ติดต่อทางเพศสัมพันธ์เท่านั้น ไม่ติดต่อจากการใช้ห้องน้ำร่วมกับผู้อื่น เพราะเชื้อเมื่ออยู่นอกร่างกายจะมีความทนทานต่ำ และตายอย่างรวดเร็ว

Jaslyn เชื่อว่า เรื่องการดูแลสุขภาพ เป็นสิ่งที่ผู้หญิงอย่างเราควรใส่ใจ ไม่น้อยไปกว่าเรื่องความสวยงามค่ะ หากเราสามารถป้องกัน หรือลดความเสี่ยงในการเกิดโรคได้ ก็เป็นสิ่งที่เราควรตระหนัก และให้ความสำคัญค่ะ เพราะจะเป็นประโยชน์กับเราเองในระยะยาว

อาการตกขาว เป็นเรื่องหนึ่งที่เมื่ออยู่ร้านยามักจะมีสาวๆมาขอคำปรึกษาอยู่บ่อยๆ Jaslyn จึงอยากมาแชร์ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องตกขาว ซึ่งเป็นปัญหาของผู้หญิงๆให้ฟังกันค่ะ

ตกขาว คือ ของเหลว สารคัดหลั่ง ที่ไหลออกมาจากช่องคลอด แต่ไม่ใช่เลือด โดยทั่วไป ตกขาวปกติ จะมีลักษณะหนืด ใส หรือเป็นเมือกขาวขุ่น ไม่มีอาการคัน ไม่มีกลิ่นเหม็น ปริมาณอาจจะมีมากบ้างน้อยบ้างแล้วแต่บุคคล เวลามีตกขาวออกมาก็จะรู้สึกชื้นๆ หรือบางทีก็จะพบเป็นคราบอยู่ที่กางเกงใน

ปริมาณตกขาวในแต่ละช่วงของรอบเดือนจะแตกต่างกัน โดยในช่วงกลางรอบเดือน (ช่วงที่ไข่ตก จะอยู่ระหว่าง 14 วันของรอบเดือน) จะมีปริมาณของตกขาวมาก จนเหนียวหนืดได้ และ ในช่วงปลายของรอบเดือนมีลักษณะเป็นมูกขาวข้นเหนียว

การที่มีตกขาวออกมาไม่ใช่สิ่งผิดปกติ สามารถมีได้ตามธรรมชาติ เพราะ ตกขาวที่ออกมาจะทำหน้าที่เป็นสารหล่อลื่นช่องคลอด ให้ความชุ่มชื้นกับช่องคลอดค่ะ หากช่องคลอดมีสารหล่อลื่นน้อยเกินไป ช่องคลอดแห้ง ก็จะทำให้เกิดการระคายเคือง อักเสบ เจ็บได้เวลามีเพศสัมพันธ์ค่ะ

ตกขาวอย่างไรที่เรียกว่าผิดปกติ

ตกขาวที่ผิดปกติจะมีลักษณะดังต่อไปนี้ค่ะ จะเล่าถึงอาการอื่นๆที่จะมีร่วมด้วยนะคะ

1. ตกขาวมีเลือดปะปน
2. ตกขาวมีสีที่เปลี่ยนไป เช่น เปลี่ยนเป็นสีเขียว สีเหลือง น้ำตาล
3. ตกขาวเป็นก้อนขุ่นๆ คล้ายแป้งเปียก
4. ตกขาวมีกลิ่นเหม็น เช่น มีกลิ่นเหม็นเหมือนกลิ่นคาวปลา
5. คันบริเวณช่องคลอด หรืออวัยวะเพศ
6. ปัสสาวะแสบขัด
7. ตกขาวร่วมกับ อาการปวดท้อง, มีไข้

ซึ่งอาการเหล่านี้ส่วนใหญ่มักมีสาเหตุมาจากการติดเชื้อรา (Vaginal Candidiasis) หรือแบคทีเรีย (Bacterial Vaginitis) หรือ เชื้อทริโคโมแนส (Tricomoniasis)

ช่องคลอดอักเสบจากการติดเชื้อรา เกิดขึ้นได้อย่างไร?

โดยปกติตามธรรมชาติช่องคลอดของเราจะมีเชื้อโรคต่างๆ ทั้งเชื้อรา แบคทีเรีย ไม่พึงประสงค์อยู่แล้วในปริมาณไม่มาก แต่บริเวณช่องคลอดก็จะมีแบคทีเรียที่ดี ชื่อว่า แลคโตบาซิลลัส คอยทำหน้าที่ดูแล สร้างกรดออกมาเพื่อเป็นตัวควบคุมไม่ให้ปริมาณเชื้อไม่พึงประสงค์เหล่านี้เจริญเติบโตมีปริมาณมากเกินไป เมื่อใดก็ตามที่ความเป็นกรดบริเวณช่องคลอดลดลง เชื้อก่อโรคจะเจริญได้ดี จนทำให้เกิดความผิดปกติ นำมาสู่การเกิดช่องคลอดอักเสบ ติดเชื้อรา คัน เกิดตกขาวขุ่นเป็นก้อนในที่สุดค่ะ

สาเหตุของการติดเชื้อราในช่องคลอดส่วนใหญ่ มักเกิดจากการเสียสมดุลความเป็นกรดของช่องคลอด เช่น การรับประทานยาปฎิชีวนะเป็นเวลานาน, การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในร่างกาย, การอับชื้น, การสวนล้างช่องคลอด, ทำความสะอาดไม่ถูกต้อง

จะป้องกันการติดเชื้อราในช่องคลอดได้อย่างไร?

1. ใช้กางเกงในที่ระบายอากาศได้ดี เช่น Cotton 100% เพื่อลดการอับชื้น และใช้กางเกงในที่ตากแดดแห้งสนิท
2. เมื่อเข้าห้องน้ำ แล้วล้างน้ำต้องใช้กระดาษชำระซับน้ำให้แห้ง วิธีการเช็ดที่ถูกต้อง ต้องเช็ดจากด้านหน้าไปด้านหลัง คือ ใช้กระดาษชำระเช็ดซับแล้วปาดขึ้นไปทางทวาร ไม่เช็ดย้อนไปย้อนมา
3. หลีกเลี่ยงการใช้แผ่นอนามัย เพราะ จะทำให้อับชื้นค่ะ เนื่องจากเป็นตัวเก็บความชื้นอย่างดี หากจำเป็นต้องใช้ให้เปลี่ยนทุก 1-2 ชั่วโมง
4. หลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอด เพราะจะทำให้เสียสมดุลความเป็นกรด
5. เติม แบคทีเรีย แลคโตบาซิลลัส ให้ร่างกายด้วยการรับประทาน นมเปรี้ยว โยเกิร์ต

ช่องคลอดอักเสบจากการติดเชื้อแบคทีเรีย เกิดขึ้นได้อย่างไร?

สาเหตุของการติดเชื้อแบคทีเรียในช่องคลอดส่วนใหญ่มักมาจากการเสียสมดุลความเป็นกรดของช่องคลอดเช่นกันค่ะ ซึ่งสาเหตุหลักๆ ก็จะเหมือนการติดเชื้อราเลย คือ เกิดจากการรับประทานยาปฎิชีวนะนานเพื่อรักษาสิว หรือ รักษาการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ, การสวนล้างช่องคลอด, การลดลงของแบคทีเรียแลคโตบาซิลลัส ซึ่งหากมีการติดเชื้อแบคทีเรียในช่องคลอด จะพบอาการผิดปกติของตกขาว ตกขาวมีลักษณะสม่ำเสมอ สีขาวขุ่นคล้ายน้ำนม มีฟอง ไม่มีลักษณะเป็นก้อนๆ มีกลิ่นเหม็นคล้ายกลิ่นคาวปลา แบคทีเรียที่มักพบว่าเป็นสาเหตุ ได้แก่ Anaerobe bacteria เช่น Prevotella sp., Mobiluncus sp., G. vaginalis, Mycoplasma hominis

ซึ่งในบางคนอาจจะพบการติดเชื้อราในช่องคลอด และติดเชื้อแบคทีเรียในช่องคลอด พร้อมกันเลยก็ได้ค่ะ

ช่องคลอดอักเสบจากการติดเชื้อทริโคโมแนส (Trichomoniasis) เกิดขึ้นได้อย่างไร?

การเกิดช่องคลอดอักเสบจากการติดเชื้อทริโคโมแนส จัดเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อย่างหนึ่งทีมักทำให้สาวๆเกิดอาการช่องคลอดอักเสบ มีตกขาวสีเขียว เหลือง มีกลิ่นเหม็น มีอาการคันเล็กน้อยบริเวณอวัยวะเพศ นอกจากนี้การใช้ผ้าเช็ดตัวร่วมกันก็อาจจะเป็นสาเหตุทำให้ติดเชื้อได้เช่นกัน โดยส่วนใหญ่ผู้หญิงจะแสดงอาการของการติดเชื้อ แต่ในผู้ชายที่ติดเชื้อมักไม่แสดงอาการ หรือมีอาการเพียงเล็กน้อย เช่น ระคายเคืองหลังปัสสาวะ

แต่อย่างไรก็ตามถ้าจะรักษาให้หายขาดต้องรักษาทั้งคู่ค่ะ ทั้งผู้หญิง และผู้ชาย (แม้จะไม่มีอาการ) โดยการรับประทานยาทั้งคู่

หากเกิดการติดเชื้อในช่องคลอดจะทำอย่างไร?

แนะนำพบแพทย์ หรือเภสัชกรเลยค่ะ เพื่อรับการรักษา ซึ่งการรักษาไม่ได้ยากเลย แค่เพียงรับประทานยา หรือ สอดยาเหน็บ ให้ครบตามที่จ่ายไปเท่านั้นค่ะ แค่นี้ก็หายขาดแล้ว

ปัจจุบันสิ่งที่น่ากลัว และพบบ่อย คือ การรักษาผิดวิธี เช่น การใช้แผ่นอนามัยสมุนไพร เพื่อรักษาการติดเชื้อในช่องคลอด ซึ่งไม่ช่วยอะไรเลย และทำให้เกิดการอับชื้นมากขึ้นไปอีก เกื้อกูลให้เชื้อโรคเจริญเติบโตได้ดี แล้วเป็นหนักกว่าเดิม, การสอดยาสมุนไพร เหน็บยาสมุนไพร เพื่อรักษาช่องคลอด หรือดีท๊อกซ์ช่องคลอด ซึ่งทำให้เกิดอันตรายได้ ทั้งในแง่ความสะอาดที่ไม่ดีพอ เพิ่มโอกาสการอักเสบติดเชื้อ ไม่มีประสิทธิภาพในการรักษา และส่วนใหญ่จากเคสที่พบมา ราคามักสูงกว่าการรักษาตามหลักวิชาการซะอีก ราคาอยู่ในหลักหลายร้อยบาท – จนถึงเป็นพัน เมื่อเทียบกับยาแผนปัจจุบัน ที่ถูกกว่ามาก ราคาแผงนึงราว 50 – 200 บาท ประสิทธิภาพการรักษาหายแน่นอนค่ะ

จากที่เห็น มีหลายๆเว็บไซต์เขียนคำแนะนำสำหรับวิธีการแก้ปัญหากรณีลืมทานยาคุมกำเนิด ซึ่งเอาจริงๆก็ยังเป็นรายละเอียดแบบคร่าวๆ หากต้องพิจารณากันจริงๆ มันมีรายละเอียดปลึกย่อยลงไปอีก โดยเฉพาะพวกยาคุมกำเนิดที่ฮอร์โมนต่ำ หากเผลอไปอิงตามอาจมีความเสี่ยงที่ทำให้ระดับฮอร์โมนไม่ถึงแล้วเกิดการตั้งครรภ์ได้ ดังนั้นสิ่งที่ผมเขียนในบทความต่อไปนี้ เป็นคำแนะนำสำหรับวิธีการแก้ไขกรณีลืมรับประทานยาคุมกำเนิดฉบับเดียวกับที่แพทย์และเภสัชกรใช้อ้างอิงเลย

คำแนะนำสำหรับวิธีการแก้ไขเมื่อลืมกินยาคุมกำเนิดที่ใช้อ้างอิงหลักๆจะมีอยู่ 2 แหล่ง คือ National library of medicine USA และ องค์การอนามัยโลก (WHO) ซึ่งผมจะเขียนไว้ทั้ง 2 แบบ อิงตามแบบไหนก็ได้ ไม่ผิด ให้เลือกเอาอย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งทั้ง 2 แบบ ต่างก็มีข้อดีและข้อเสียต่างกันไปโดย National library of medicine USA จะดีตรงไม่ต้องจำว่ายาคุมที่กินมีปริมาณฮอร์โมนเท่าไร แต่ต้องรู้ว่าเม็ดที่ลืมกิน ลืมกินในสัปดาห์ที่เท่าไร ในขณะที่ของ องค์การอนามัยโลก (WHO) ต้องรู้ว่ายาคุมที่เรากินมีปริมาณฮอร์โมนเท่าไร

คำแนะนำตาม National library of medicine USA

กรณีลืมรับประทาน 1 เม็ด : ให้รับประทานยาทันทีที่นึกได้และรับประทานยาเม็ดต่อไปเช่นเดิม (ในวันนั้นจะได้ทานยาทั้งหมด 2 เม็ด)

กรณีลืมรับประทาน 2 เม็ด ในสัปดาห์ที่ 1-2 (14 เม็ดแรก) : รับประทานยา 2 เม็ดทันทีที่นึกได้ และรับประทานยาอีก 2 เม็ดในวันถัดไป จากนั้นรับประทานยาตามปกติ และภายใน 7 วันของช่วงที่ลืมรับประทานยา ให้ใช้วิธีคุมกำเนิดแบบอื่นร่วมด้วย เช่น สวมถุงยางอนามัย เป็นต้น

กรณีลืมรับประทาน 2 เม็ด ในสัปดาห์ที่ 3 (เม็ดที่ 15 – 21) : ให้ทิ้งยาแผงเดิม และเริ่มรับประทานยาแผงใหม่ได้เลยในวันนั้น และภายใน 7 วันของช่วงที่ลืมรับประทานยา ให้ใช้วิธีคุมกำเนิดแบบอื่นร่วมด้วย เช่น สวมถุงยางอนามัย เป็นต้น

กรณีลืมรับประทานตั้งแต่ 3 เม็ดขึ้นไป : ให้ทิ้งยาแผงเดิม และเริ่มรับประทานยาแผงใหม่ได้เลยในวันนั้น และภายใน 7 วันของช่วงที่ลืมรับประทานยา ให้ใช้วิธีคุมกำเนิดแบบอื่นร่วมด้วย เช่น สวมถุงยางอนามัย เป็นต้น และในเดือนที่ลืมรับประทานยานี้ อาจไม่มีประจำเดือนมา แต่หากไม่มีประจำเดือนมาติดต่อกัน 2 เดือน ควรปรึกษาแพทย์เนื่องจากอาจเกิดการตั้งครรภ์

คำแนะนำตามองค์การอนามัยโลก (WHO)

สำหรับคำแนะนำกรณีลืมกินยาคุมกำเนิดขององค์การอนามัยโลก (WHO) นั้น จะพิจารณาโดยดูจากปริมาณฮอร์โมน Ethinyl estradiol ในยาคุมกำเนิดที่เรารับประทาน ซึ่งหากไม่ทราบปริมาณฮอร์โมน Ethinyl estradiol สามารถดูได้จากข้างกล่องยาคุมกำเนิดที่เรารับประทานอยู่ หรือดูจากตารางข้างท้ายที่ผมสรุปไว้ก็ได้ (ผมจะสรุปเอาไว้ให้เฉพาะตัวที่พบได้บ่อยๆตามท้องตลาดนะครับ)

กรณียาคุมกำเนิดที่มี Ethinyl estradiol 30-35 ไมโครกรัม

หากลืมรับประทาน 1-2 เม็ด : ให้รับประทานยาทันทีที่นึกได้และรับประทานยาเม็ดต่อไปเช่นเดิม (ในวันนั้นจะได้ทานยาทั้งหมด 2 เม็ด) โดยไม่จำเป็นต้องใช้วิธีการอื่นในการคุมกำเนิดร่วมด้วย

หากลืมประทานตั้งแต่ 3 เม็ดขึ้นไป : ให้รับประทานยาทันทีที่นึกได้และรับประทานยาเม็ดต่อไปเช่นเดิม แต่ต้องใช้วิธีการอื่นในการคุมกำเนิดร่วมด้วย 7 วัน กรณีลืมรับประทานยาในสัปดาห์ที่ 3 ให้รับประทานยาเม็ดที่มีฮอร์โมนจนหมดแผง จากนั้นเริ่มแผงใหม่ได้เลยโดยไม่ต้องเว้นระยะหรือกินเม็ดที่ไม่มีฮอร์โมน แต่ถ้าหากลืมประทานในสัปดาห์แรกและไม่ได้ใช้วิธีการคุมกำเนิดวิธีอื่นร่วมด้วย ควรต้องใช้ยาคุมฉุกเฉิน เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์

กรณียาคุมกำเนิดที่มี Ethinyl estradiol น้อยกว่าหรือเท่ากับ 20 ไมโครกรัม

หากลืมรับประทาน 1 เม็ด : ให้รับประทานยาทันทีที่นึกได้และรับประทานยาเม็ดต่อไปเช่นเดิม (ในวันนั้นจะได้ทานยาทั้งหมด 2 เม็ด) โดยไม่จำเป็นต้องใช้วิธีการอื่นในการคุมกำเนิดร่วมด้วย

หากลืมประทานตั้งแต่ 2 เม็ดขึ้นไป : ให้รับประทานยาทันทีที่นึกได้และรับประทานยาเม็ดต่อไปเช่นเดิม แต่ต้องใช้วิธีการอื่นในการคุมกำเนิดร่วมด้วย 7 วัน กรณีลืมรับประทานยาในสัปดาห์ที่ 3 ให้รับประทานยาเม็ดที่มีฮอร์โมนจนหมดแผง จากนั้นเริ่มแผงใหม่ได้เลยโดยไม่ต้องเว้นระยะหรือกินเม็ดที่ไม่มีฮอร์โมน แต่ถ้าหากลืมประทานในสัปดาห์แรกและไม่ได้ใช้วิธีการคุมกำเนิดวิธีอื่นร่วมด้วย ควรต้องใช้ยาคุมฉุกเฉิน เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์

ยาคุมกำเนิดในท้องตลาด

ก่อนจะอ่านวิธีการแก้ไขเมื่อลืมกินยาคุมกำเนิดตามคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก (WHO) เราต้องรู้ก่อนว่ายาคุมกำเนิดที่เรากิน มีปริมาณฮอร์โมนเท่าไร ซึ่งให้สนใจที่ตัว Estrinyl estradiol อย่างเดียวพอ อีกตัวไม่ต้องไปสนใจครับ

หมายเหตุ ปริมาณฮอร์โมนของยาคุมกำเนิดที่เขียนไว้ข้างกล่อง มักเขียนในหน่วยมิลลิกรัม ซึ่งวิธีการเปลี่ยนหน่วยมิลลิกรัมให้เป็นไมโครกรัมคือ ให้เอาตัวเลขในหน่วยมิลลิกรัม x 1,000 แต่ถ้าหากอยากเปลี่ยนจากไมโครกรัมเป็นมิลลิกรัมให้ทำตรงข้ามคือ เอาตัวเลขในหน่วยไมโครกรัมหารด้วย 1,000 ครับ

รูปแบบยาทา (Topical Therapy)

มียาทา 3 ชนิด ที่จัดอยู่ใน Pregnency Catagory B คือ จากการศึกษาในสัตว์พบว่ายาที่จัดอยู่ในประเภทนี้ไม่มีความเสี่ยงในการทำให้เกิดความผิดปกติของตัวอ่อนในครรภ์ แต่ไม่มีการศึกษาในมนุษย์ ดังนั้นยาที่จัดอยู่ในประเภทนี้สามารถใช้ในสตรีมีครรภ์ได้อย่างปลอดภัย

• Erythromycin 2% ในรูปแบบยาน้ำทาภายนอก หรือ ขี้ผึ้ง ทาวันละ 1-2 ครั้ง
• Clindamycin 1% ในรูปแบบเจล ทาวันละ 1 ครั้ง
• Azelaic acid ทาวันละ 2 ครั้ง

สุดท้ายผมตัดสินใจรวบรวมคำถามที่พบบ่อย มาตั้งกระทู้ใน dek-d อีกกระทู้นึงเลย พร้อมบอกคนในกระทู้ที่มาถามกันเยอะๆว่า ไปอ่านที่กระทู้นี้นะ แต่กลายเป็นว่ากระทู้ที่ผมตั้งใหม่นั้นมีคนไปอ่านน้อยมาก กลับกันกระทู้ต้นทางนั้นก็ยังมีคำถามเดิมๆโผล่มาเรื่อยๆ ทำไมเค้าไม่กดไปอ่านกระทู้ที่ผมตั้งไว้เพื่อตอบคำถามกัน ผมก็ไม่เข้าใจเหมือนกัน อย่างไรก็ดี ผมคิดว่าข้อมูลในนั้นน่าจะพอมีประโยชน์ ผมเลยขอเอาข้อมูลที่ผมเคยโพสต์ไว้มาโพสต์อีกที่ไว้ที่ Jaslyn แล้วกันครับ แต่เนื้อหาจะมีการแปลงคำบางคำบ้าง เพื่อให้เหมาะกับกาลเทศะ และพื้นที่นี้

1. เรื่องหน้า 7 หลัง 7

หน้า 7 หลัง 7 ผมเห็นเป็นอะไรที่ชอบใช้กันมาก และก็พลาดกันมากๆเช่นเดียวกัน ปัญหาหลักๆของหน้า 7 หลัง 7 เลยก็คือ ประจำเดือนมันเลื่อนครับ คนที่ใช้วิธีนับหน้า 7 หลัง 7 ได้ ประจำเดือนต้องมาตรงเวลามาก และรอบตรงกันในทุกเดือน ซึ่งมีผู้หญิงไม่กี่คนหรอกครับที่ประจำเดือนจะมาได้ตรงขนาดนั้นตลอด ทีนี้ถ้าเดือนไหนเกิดเลื่อนขึ้นมา ก็เริ่มเครียด กลัวท้อง พอยิ่งเครียดมันก็ยิ่งเลื่อนไปอีก ก็ไปกันใหญ่เลยทีนี้ คนที่มาถามคำถามนี้ มักบอกว่ามีอะไรกับแฟนวันที่เท่านี้ ตอนนี้ประจำเดือนไม่มา เครียดมาก ทำไงดี และผมก็มักตอบไปว่า อย่าไปเครียด ส่วนมากแล้วมันแค่ประจำเดือนเลื่อนเฉยๆ ยิ่งเครียดเดี๋ยวยิ่งเลื่อน แต่ก็ทิ้งไว้ท้ายไว้ถ้าประจำเดือนขาดครบ 1 รอบเดือนแล้วจริงๆ ให้ลองซื้อชุดตรวจครรภ์มาตรวจดู เพราะวิธีนี้เป็นวิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพต่ำมากและไม่เป็นที่ยอมรับในวงการแพทย์

ปัญหาอีกปัญหาที่มักพบบ่อยๆ คือ นับหน้า 7 หลัง 7 ผิด!!!! ผมพบว่าคนเกินครึ่งนับหน้า 7 หลัง 7 จากวันสุดท้ายที่มีประจำเดือน ซึ่งผิดมากๆเลยนะครับ (การนับแบบนี้มีโอกาสสูงมากที่จะไปมีอะไรกันตอนวันไข่ตกพอดี) ที่ถูกคือต้องนับจากวันแรกที่มีประจำเดือน เพราะฉะนั้นถ้าเรานับหน้า 7 เราก็ไม่รู้ว่าประจำเดือนเรามาจริงๆวันไหน จะเลื่อนหรือเปล่าก็ไม่รู้ แต่ถ้าเรานับหลัง 7 ก็มีโอกาสสูงที่จะไปชนกับวันแดงเดือด

2. ยาคุมฉุกเฉิน

ยาคุมฉุกเฉิน จะมี 2 เม็ด ตามปกติแล้ว เราจะกินหลังจากมีเพศสัมพันธ์ 1 เม็ด หลังจากนั้น 12 ชม. กินอีก 1 เม็ด หรือกินทั้ง 2 เม็ดพร้อมกันทันที ทีนี้ คำถามที่มักพบคือ

2.1 กินเม็ดแรกหลังจากมีเพศสัมพันธ์ไปแล้วเกิน 1 วัน จะเป็นอะไรไหม

ตอบ ยาคุมฉุกเฉินประสิทธิภาพจะดีที่สุดเมื่อกินหลังมีเพศสัมพันธ์ทันที และยังได้ผลดีอยู่เมื่อไม่เกิน 24 ชม. แต่หากเลย 24 ชม. ไปแล้วประสิทธิภาพจะเริ่มลดลง โดยประสิทธิภาพจะลดลงไปเรื่อยๆตามระยะเวลาที่ห่างออกไป ถ้ากินที่ 72 ชม. จำไม่ได้ว่าประสิทธิภาพเหลือกี่ % คุ้นๆว่าอยู่แถวๆ 70% นิดๆ (ไม่แน่ว่า 76% หรือ 79% เนี่ยแหละครับ จำตัวเลขเป๊ะๆไม่ได้) แต่ถ้าเกิน 72 ชม. แล้ว ประสิทธิภาพมันจะต่ำมากครับ (คุ้นๆว่า ถ้าเลย 72 ชั่วโมงไปแล้ว แต่ยังไม่เกิน 120 ชม. ประสิทธิภาพจะเหลือประมาณ 60% ครับ)

ปล. เรื่องระยะเวลาในการเริ่มกินที่พูดถึงไปนี่ หมายถึงเฉพาะพวกยาคุมฉุกเฉินที่มีใช้กันทั่วไปนะครับ ไม่นับรวมพวกตัวใหม่อย่าง Ulipristal แต่ Ulipristal ไม่ต้องไปสนใจมันหรอกครับ เพราะแทบไม่เคยเห็นมีใครใช้ในไทยเลย

2.2 กินเม็ดที่ 2 ไม่ทัน เป็นไรไหม

ตอบ เป็นครับ แต่ไม่มากเท่าไร คือ ยิ่งกินเม็ดที่ 2 เกิน 12 ชม. ไปมากเท่าไร ประสิทธิภาพก็ยิ่งลดลงเท่านั้น แต่ถามว่าลดลงมากไหม ก็ตอบว่าไม่มากครับ มันสำคัญที่ระยะเวลาที่กินเม็ดแรกมากกว่า โดยประสิทธิภาพยังคงลดลงไม่มากหากเลย 12 ชม. ไปแล้ว แต่ยังไม่เกิน 24 ชม. แต่จะเริ่มลดมากขึ้นเมื่อขึ้นหากเกิน 24 ชม. แต่ยังไม่เกิน 72 ชม. อย่างไรก็ตาม หากเทียบระหว่างกินเม็ดแรกไม่ทัน กับกินเม็ดที่สองไม่ทัน ก็ต้องบอกว่า การกินเม็ดที่สองไม่ทันมีผลลดประสิทธิภาพการคุมกำเนิดน้อยกว่ากินเม็ดแรกไม่ทัน ดังนั้นถ้าพูดเรื่องระยะเวลาในการกินนั้น ก็ต้องบอกว่าเม็ดแรกสำคัญกว่า

ต้องยอมรับว่าปัญหาเรื่องลืมกินเม็ดที่ 2 เนี่ย เป็นปัญหาใหญ่จริงๆ เพราะลืมกันบ่อยมาก จนตอนหลังๆบางคนเค้าแนะนำให้กินพร้อมกันไปเลย 2 เม็ดก็ได้ ถ้าเป็นฝรั่งเค้าก็กินทีเดียวเลย 2 เม็ด แต่ปัญหาของผู้หญิงไทยคือ ผู้ใหญ่ไทยค่อนข้างตัวเล็กครับ พอกินทีเดียว 2 เม็ดเลย บางครั้งระดับฮอร์โมนมันพุ่งไปสูงเกินก็เลยอ้วกครับ ถ้าอ้วกออกมาแล้วต้องกินใหม่นะครับ ถ้าใครกินพร้อมกัน 2 เม็ดแล้วไม่อ้วกก็กินพร้อมกันทีเดียว 2 เม็ดไปเลยครับ จะได้ไม่ลืม แต่ถ้ากินแล้วอ้วกก็ต้องแบ่งกินทีละเม็ดครับเหมือนเดิมครับ

2.3 กินยาคุมไปเลยทีเดียว 2 เม็ด อีก 12 ชม.ต้องกินอีกไหม

ตอบ คำถามนี้แต่ก่อนเจอบ่อย แต่เดี๋ยวนี้ไม่ค่อยเจอแล้ว ก็อย่างที่บอกไปแล้วคือ ไม่ต้องกินครับ กินทีเดียว 2 เม็ดเลยก็ได้ แต่ถ้ากินทีเดียว 2 เม็ดแล้วอ้วก ก็แนะนำให้แบ่งกินทีละเม็ดครับเหมือนเดิมครับ

2.4 กินยาคุมฉุกเฉินไปแล้ว มามีเพศสัมพันธ์อีก ต้องกินยาคุมอีกไหม

ตอบ หลังๆมาเจอคำถามนี้บ่อยขึ้นเรื่อยๆ คือต้องบอกก่อนว่า ยาคุมฉุกเฉิน เค้ามีไว้สำหรับฉุกเฉินจริงๆ คือพลาดไปแล้ว ไม่รู้จะทำยังไง ให้กินยาคุมฉุกเฉิน เพราะฉะนั้นในข้อบ่งใช้จะไม่มีเขียนเรื่องป้องกันหลังกินไปแล้วนะครับ ตอนขอ อย. เค้าก็ไม่ได้ยื่นงานวิจัยเรื่องนี้ (อาจจะไม่ได้ทำด้วยซ้ำไป) เพราะฉะนั้นเค้าไม่รับประกันผลหากกินก่อนหน้ามีเพศสัมพันธ์ (เอาจริงๆ มีบางคนกินกันไว้ก่อนก็มี ซึ่งมันไม่ถูกนะครับ ฉุกเฉินก็ฉุกเฉินจริงๆ ถ้ารู้ตัวว่าต้องมีแน่ๆ ก็ต้องหาวิธีอื่นครับ ไม่ใช่เอายาคุมฉุกเฉินมากินกันไว้ก่อน)

อย่างไรก็ตาม มันก็พอมีงานวิจัยอยู่บ้างว่า หลังจากกินไปแล้ว มีเพศสัมพันธ์อีกภายในเวลาไม่เกิน 12 ชม. ไม่ต้องกินซ้ำอีกก็ได้ (กินเยอะไป ฮอร์โมนพุ่งกระฉูด อ้วกแตกเปล่าๆ) เพราะฉะนั้นหากกินก่อนมีเพศสัมพันธ์แค่ 1-2 ชม. ไม่ต้องกินซ้ำอีกนะครับ นอกจากนี้หลังๆมามีงานวิจัยว่า หากมีเพศสัมพันธ์อีกภายในเวลาไม่เกิน 24 ชม. หลังจากกินไปแล้ว ก็ยังเอาอยู่

สรุป

ส่วนมากคำถามที่มักพบและเข้าใจผิดบ่อยๆมักเป็นเรื่องยาคุมฉุกเฉินเนี่ยแหละครับ ถ้าเป็นยาคุมธรรมดาคุณสุภาพสตรีส่วนใหญ่จะกินถูกกันอยู่แล้ว มักจะงงๆนิดหน่อยสำหรับคนที่เริ่มกินแรกๆ ก็อาจมีนับวันยังไม่ถูกบ้าง แต่สำหรับคนที่กินเป็นประจำอยู่แล้วมักไม่มีปัญหาอะไร

สำหรับยาคุมฉุกเฉิน ไม่จำเป็นอย่ากินบ่อย เพราะเป็นการเพิ่มโอกาสเสี่ยงต่อการท้องนอกมดลูก แม้ว่างานวิจัยหลังๆพบว่า ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ คือไม่เกี่ยวกับเรื่องท้องนอกมดลูกแล้ว แต่จะทำให้ระดับฮอร์โมนเหวี่ยงและสวิงเฉยๆ แต่ยังไงซะ สิ่งที่ถูกแน่นอนก็คือ ยาคุมธรรมดานั้นปลอดภัยกว่ายาคุมฉุกเฉินแน่นอน ครับ ถ้าต้องกินยาคุมจริงๆ อยากให้กินยาคุมธรรมดามากกว่าครับ